Arama operatörleri nasıl kullanılır?

Arama kutusu on operatör tanır. Bunlarla kelimeleri birleştirebilir, alternatif yazımlar verebilir, istemediğiniz kelimeleri sonuçlardan çıkarabilir ve yazımından emin olmadığınız kelimeleri arayabilirsiniz.

Varsayılan davranış: boşluk “ve” demektir

Hiçbir operatör kullanmazsanız, aralarına boşluk koyduğunuz kelimelerin hepsinin geçtiği belgeler listelenir. Kelimelerin yan yana olması gerekmez.
Örnek: eğitim bütçe

Alternatifler: dikey çizgi (|)

Belirttiğiniz kelimelerden herhangi birinin geçtiği sonuçları getirir. Aynı kavramın farklı dönemlerde farklı kelimelerle yazıldığı durumlarda çok işe yarar.
Örnek: mektep | okul | medrese

Hariç tutma: eksi işareti (-)

Bir kelimeyi içeren belgeleri sonuçlardan çıkarır.
Örnek: Topkapı -saray — Topkapı semtini ararken Topkapı Sarayı ile ilgili belgeleri elemek için.

Çapa kelime: artı işareti (+)

Artı ile işaretlediğiniz kelime her sonuçta mutlaka bulunur; yanına yazdığınız diğer kelimeler sonucu daraltmaz, yalnızca ilgili olanları öne çıkarır.
Örnek: +meşrutiyet kanun

Gruplama: parantez ( )

Operatörlerin hangi sırayla uygulanacağını belirlemenizi sağlar.
Örnek: (kitap | makale) -dergi — kitap ya da makale geçen, ama dergi geçmeyen belgeler. Parantezleri en fazla 5 seviye iç içe kullanabilirsiniz.

Jokerler: yıldız (*) ve soru işareti (?)

Yıldız, sıfır veya daha fazla karakterin yerini tutar; bir kelimenin bütün türevlerini yakalamak için kullanılır. Soru işareti ise tam olarak bir harfin yerini tutar; Osmanlıca ve modern yazımın tek harfte ayrıldığı kelimeler için idealdir.

Bulanık arama: tilde (~)

Kelimenin sonuna eklendiğinde, yazımı biraz farklı olan sonuçları da getirir. Eski imlâ farklılıklarını ve tarama (OCR) hatalarını yakalamak için en kullanışlı operatördür.
Örnek: osmanlı~ — bunun için terimin en az 4 harf olması gerekir.

Yakın eşleşme: tırnak ve tilde

Bir öbekteki kelimelerin birbirine yakın, ama tam bitişik olmadığı sonuçları bulur. Sondaki sayı, aralarında en fazla kaç kelime olabileceğini söyler.
Örnek: "gazete haber"~5 — iki kelimenin arasında en çok 5 kelime bulunan belgeler. Bu sayı en fazla 30 olabilir.

Sözcük birleştirme: alt çizgi (_)

Alt çizgiyle bağladığınız kelimeler tek bir ifade olarak, yani tam öbek gibi aranır — milli_mücadele ile "milli mücadele" birebir aynı sonucu verir. Tırnak kullanmadan aynı sonucu almanın kısa yoludur ve ikiden fazla kelimeyi de zincirleyebilirsiniz.
Örnek: kanun_esasi · milli_mücadele_tarihi

Operatörleri birlikte kullanma

Asıl güç, operatörleri birleştirdiğinizde ortaya çıkar. İki kelimelik bir kavramı ararken en sık yapılan hata, kelimeleri tırnaksız yazmaktır: boşluk "ve" anlamına geldiği için, iki kelimenin belgenin herhangi bir yerinde ayrı ayrı geçtiği binlerce sonuç dönebilir.

Tırnak işareti burada hariç tutmayı çalıştırmaz — hariç tutma tırnaksız da doğru çalışır. Tırnağın yaptığı iş, korunan terimi iki ayrı kelime olmaktan çıkarıp tek bir öbeğe dönüştürmektir. Aynı şekilde (kitap | makale) -dergi yazarak alternatifleri gruplayıp hepsinden birden bir kelimeyi eleyebilirsiniz.

AND, OR ve NOT yazımları

Daha önce öğrendiğiniz AND, OR ve NOT yazımları çalışmaya devam ediyor: topkapı NOT saray ile Topkapı -saray aynı sonucu verir. Kaydettiğiniz eski aramalar bu yüzden geçerliliğini korur. Yeni aramalarda tablodaki kısa işaretleri kullanmanızı öneririz.

Sınırlar ve hata mesajları

Bir arama sorgusu en fazla 256 karakter ve 16 terim içerebilir. Sorgunuzda bir sözdizimi hatası varsa — kapatılmamış bir tırnak, kelimenin başında bir joker gibi — sonuç listesi yerine sorunun ne olduğunu anlatan bir mesaj görürsünüz. Mesajı okuyup sorgunuzu düzelttiğinizde arama normal şekilde çalışır.